Three Fara’id of Ghusl
- Rinsing the mouth
- Sniffing water inside the nose
- Ablution of the whole apparent body
Method of Ghusl
Make the following intention in heart without uttering any word with tongue: “I am going to take bath for acquiring purity.” First wash both hands up to wrist three times. Wash excretory organs whether impurity is present over there or not. Now, if there is impurity on any part of body, remove it. Perform Wuḍū as done for Ṣalāĥ but do not wash feet. In case of performing Ghusl on some stool, wash feet as well.
Now moisten the body with wet hand, especially in winter season (during this, soap may be applied). Now pour water three times over right shoulder, three times on left shoulder, on head and then three times on the whole body. Now shift apart from place of Ghusl and wash feet if not washed during Wuḍū.
Do not face towards Qiblaĥ during Ghusl. During bath, rub all the body by hands. Take bath at such a place where nobody could see you. If such place is not available, a man should cover his Sitr [from navel up to (including) knees] with a thick cloth. If thick cloth is not available, two or more thin cloths can be wrapped on Sitr as thin cloth will stick with the body and colour of thighs / knees may be exposed (Allāĥ forbid).
A woman must take more cautions. Neither talk during Ghusl nor recite any invocation. After bath, body may be wiped with a towel etc. Wear cloths immediately after the completion of Ghusl. If it is not a Makrūĥ time, offering two Rak’āt Ṣalāĥ is Mustaḥab.
Rinsing the Mouth
Taking a little water into mouth and then spitting it out quickly is not sufficient. It is essential to pass water in mouth over every part, every cavity from lips to the end of throat.
Water must reach the cavities behind the back teeth, gaps and roots of teeth, all sides of the tongue and the brim of throat. If you do not have fast, you should gargle as well (it is Sunnaĥ to do so). If bits of betel nuts or fibres of meat are stuck in the teeth, they must be removed. If there is a fear of harm in case of removing them, removal is exempted.
Prior to performing Ghusl, the fibres of meat etc. were stuck in the teeth but the one bathing did not feel them and, therefore, offered Ṣalāĥ having performed Ghusl without removing them; later, he came to know that fibres of meat etc. were stuck in the teeth, it is now Farḍ for him to remove them and pass water over there. The Ṣalāĥ offered is valid.
If a loose tooth has been fixed with some compound or fastened with wire and water could not reach below compound or wire, it is exempted. The thorough rinsing of mouth is Farḍ once in Ghusl and such thorough rinsing three times is Sunnaĥ in Wuḍū.
Sniffing Water into the Nose
Quickly splashing a bit of water onto the tip of one’s nose is not sufficient; it is essential to wash nose up to the end of soft bone i.e. up to the start of hard bone. This can only be done by sniffing water upwards but remember, if even a part equal to a hair tip is left unwashed, Ghusl will be invalid. If dried mucus has accumulated inside the nose, it is Farḍ to remove it. It is Farḍ to wash the nasal hairs.
Ablution of the Whole Apparent Body
It is obligatory to pass water on each and every part and down (soft fine hair) of apparent body from hairs of the head up to soles of the feet. There are some such body-organs which may remain unwashed, if special care is not taken, and Ghusl will not be valid on this account either.
غسل کے تین فرائض
کُلّی کرنا
ناک میں پانی چڈھانا
تمام ظاہِر بدن پر پانی بہانا
غسل کا طریقہ
بِغیر زَبان ہِلائے دل میں اِس طرح نیّت کیجئے کی میں پاکی حاصِل کرنے کیلئے غسل کرتا ہوں۔
پہلے دونوں ہاتھ پہنجوں تک تین تین بار دھویئے، پھر اِستِنجے کی جگہ دھو ہئے خواہ نَجاست ہو یا نہ ہو، پھر جِسم پر اگر کہیں نَجاست ہو تو اُس کو دُرو کیجئے، پھر نَماز کا وُضو کیجئے مگر پاؤں نہ دھو یئے، ہاں اگر چوکی وغیرہ پر غسل کر کرہے ہیں تو پاؤں بھی دھو لیجئے، پھر بدن پر تیل کی طرح پانی چُپَڑ لیجئے، خُصوصاً سردیوں میں (اِس دوران صابُن بھی لگا سکتے ہیں)
پھر تین بار سیدھے کندھے پر پانی بہایئے، پھر تین بار اُلٹے کندھے پر، پھر سر پر اور بدن پر تین بار، پھر غسل کی جگہ سے الگ ہو جایئے، اگر وُضو کرنے میں پاؤں نہیں دھوئے تھے تو اب دھو لیجئے۔ یَہانے میں قِبلہ رُخ نہ ہوں تمام بدن پر ہاتھ پَھیر کر مل کر نہا یئے۔
ایسی جھہ نہائیں کہ کسی کی نظر نہ پڈے، اگر یہ ممکِن نہ ہو تو مَرد اپنا سِتر (ناف سے لے کر دونوں گھٹنوں سَمیت) کسی موٹے کپڈے سے چُھپا لے، موٹا کپڈا نہ ہو تو حَسبِ ضَرورت دو یا تین کپٹے لپیٹ لے کنوں کہ باریک کپڈا ہوگا تو پانی سے بدن پر چپک جائے گا اور معاذاللہ عزوجل گُھٹنوں یا رانوں وغیرہ کی رنگت طاہر ہوگی۔ عورت کو تو اور بھی زِیادہ اِحتِیات کی حاجت ہے۔
دَورانِ غُسل کسی قسم کی گُفتگُو مت کیجئے۔ کوئی دعا بھی نہ پڈھئے، نھانے کے بعد تَولیہ وغیرہ سے بدن پُونچھنے میں حرج نہیں۔ نہانے کے بعد فورًا کپڈے پہن لیجئے۔ ٓاگر مکروہ وقت نہ ہو تو دو رکعَت نَفل ادا کرنا مُستَحَب ہے۔
کُلّی کرنا
منہ میں تھوڈا سا پانی لے کر پَچ کر کے ڈال دینے کا نام کُلّی نہیں بلکہ منہ کے ہر پُرزے، گوشے، ہونٹ سے حَلْق کی جڑ تک ہر جھہ پانی بہ جائے۔
اِسی طرح داڑھوں کے پیچھے گالوں کی تہ میں، دانتوں کی کھِڑکیوں اور جڑوں اور ذَبان کی ہر کروٹ پر بلکہ حَلق کے کَنارے تک پانی بہے۔
روزہ نہ ہو تو غَرغَرہ بھی کر لیجئے کہ سنّت ہے۔
دانتوں میں چھالیہ کے دانے یا بوٹی کے ریشے وغیرہ ہوں تو ان کو چُھڑانا ضَروری ہے۔ ہاں اگر جُھڑانے میں ضَرد (یعنی نقصان) کا اندیشہ ہو تو مُعاف ہے۔
غسل سے قبل دانتوں میں رَیشے وغیرہ محسوس نہ ہوئے اور زَہ گئے نماز بھی پٹھ لی بعد کو معلوم ہونے پر چُھڑا کر پانی بہانا فرض ہے۔ پھلے جو نماز پڑھی تھی وہ ہو گئی۔
جو ہِلتا دانت مسالے سے جمایا گیا یا تار سے باندھا گیا اور تار یا مسالے کے نیچے پانی نہ پہنچتا ہو تو مُعاف ہے۔
جس طرح ایک کُلّی غسل کیلئے فرض ہے، اِسی طرح کی تین کُلِّیاں وُضو کیلئے سنّت ہیں۔
ناک میں پانی چڑدانا
جلدی جلدی ناک کی نوک پر پانی لگا لینے سے کام نہیں چلے گا بلکہ جہاں تک نرم جگہ ہے، یعن سخت ہڑّی کے شُروع تک دُھلنا لازِمی ہے۔ اور یہ یوں ہو کسے گا کہ پانی کو سُونگھ کر اوپر کھینچئے۔
یہ خیال رکھئے کہ بال برابر بھی جھہ دُھلنے سے نہ رَہ جائے، ورنہ غسل نہ ہوگا۔
ناک کے اندر اگر رینٹھ سوکھ گئی ہے تو اس کا چُھڑانا فرض ہے۔
نیز ناک کے بالوں کا دھونا بھی فرض ہے۔
تمام ظاہِری بدن پر پانی بہانا
سَر کے بالوں سے لے کر پاؤں کے تَلووں تک جِسم کے ہر پُرزے اور ہر ہر رُونگٹے پر پانی بہ جانا ضَروری ہے۔ جِسم کی پعض جگہیں ایسی ہیں کہ اگر اِحتِیاط نہ کی تو وہ سُو کھی رَہ جائیں گی اور غسل نہ ہوگا۔
गुस्ल के तीन फराइज़:
- कुल्ली करना
- नाक में पानी चढ़ाना
- तमाम ज़ाहिरी बदन पर पानी बहाना
बिगैर ज़बान हिलाए दिल में इस तरह नीयत कीजिए कि मैं पाकी हासिल करने के लिए गुस्ल करता हूं। पहले दोनों हाथ जहूंचों तक तीन तीन बार धोइए, फिर इस्तिंजा की जगह धोइए (नजासत हो या न हो फिर भी धोना चोहिए, फिर जिस्म पर अगर कहीं नजासत हो तो उसको दूर कीजिए, फिर नमाज़ का वुजू कीजिए मगर पाँव न धोइए, हाँ अगर चौकी वगैरह पर गुस्ल कर रहे हैं तो पाँव भी धो लीजिए, फिर बदन पर तेल की तरह पानी छपड़ लीजिए, ख़ासकर सर्दियों में (इस दौरान साबुन भी लगा सकते हैं)।
फिर तीन बार सीधे कंधे पर पानी बहाएं, फिर तीन बार उल्टे कंधे पर, फिर सर पर और बदन पर तीन बार, फिर गुस्ल की जगह से अलग हो जाएँ, अगर वुजू करने में पाँव नहीं धोए थे तो अब धो लीजिए। नहाने के दौरान क़िबला रुख़ न हों, तमाम बदन पर हाथ फेर कर मल कर नहा लीजाए।
ऐसी जगह नहाए कि किसी की नज़र ना पड़े, अगर यह मुमकिन ना हो तो मर्द अपना सितर (नाफ़ से लेकर दोनों घुटनों समेत) किसी मोटे कपड़े से छुपा ले, मोटा कपड़ा न हो तो हस्ब-ए-ज़रूरत दो या तीन कपड़े लपेट ले, क्यूं की बारीक कपड़ा होगा तो पानी से बदन पर छिपक जाएगा और معاذاللہ عزوجل घुटनों या रानों वगैरह की रंगत ज़ाहिर होगी। औरत को तो और भी ज़्यादा इहतियात की हाजत है।
दौरान-ए-गुस्ल किसी किसम की गुफ्तगू मत कीजिए। कोई दुआ भी न पड़िए, नहाने के बाद तौलिया वगैरह से बदन पोंछने में हरज नहीं। नहाने के बाद फौरन कपड़े पहन लीजिए। अगर मक्रूह वक़्त न हो तो दो रकाअत नफ़ल अदा करना मुस्तहब है।
कुल्ली करना
मुंह में थोड़ा सा पानी लेकर पच करके डाल देने का नाम कुल्ली नहीं, बल्कि मुंह के हर पुरज़े, गोशे, होंट से हल्क़ की जड़ तक हर जगह पानी बह जाए।
इसी तरह दाढ़ों के पीछे गालों की तह में, दाँतों की खिड़कियों और जड़ों और ज़बान की हर करवट पर बल्कि हल्क के किनारे तक पानी बहे।
रोज़ा न हो तो गर गरा भी कर लीजिए कि सुन्नत है।
दाँतों में छालिया के दाने या बोटी के रेशे वगैरह हों तो इन को छुड़ाना ज़रूरी है। हाँ अगर छुड़ाने में ज़र्द (यानी नुक़सान) का अंदेशा हो तो मुआफ़ है।
गुस्ल से पहले दाँतों में रेशे वगैरह महसूस न हुए और रह गई, नमाज़ भी पढ़ ली बाद को मालूम होने पर छुड़ा कर पानी बहाना फर्ज है। पहले जो नमाज़ पढ़ी थी वह हो गई।
जो हिलता दाँत मसाले से जमाया गया या तार से बाँधा गया और तार या मसाले के नीचे पानी न पहुँचता हो तो मुआफ़ है।
जिस तरह एक कुल्ली गुस्ल के लिए फर्ज़ है, इसी तरह की तीन कुल्लियाँ वुजू के लिए सुन्नत हैं।
नाक में पानी चढ़ाना
जल्दी जल्दी नाक की नोक पर पानी लगा लेने से काम नहीं चलेगा, बल्कि जहाँ तक नर्म जगह है, यानी सख्त हड्डी के शुरू तक धुलना ज़रूरी है। और यह यूं हो कि पानी को सून्घ कर ऊपर खींचें।
यह खयाल रखें कि बाल बराबर भी जगह धुलने से न रह जाएं, वरना गुस्ल नही होगा। नाक के अंदर अगर रीन्ठ सूख गई है तो उस का छुड़ाना फर्ज है।
नीज़ नाक के बालों का धोना भी फर्ज है।
तमाम ज़ाहिरी बदन पर पानी बहाना
सर के बालों से लेकर पाँव के तलवों तक जिस्म के हर पुरज़े और हर बालों के बीच पानी बह जाना ज़रूरी है।
जिस्म की कुछ जगहें ऐसी हैं कि अगर इहतियात न की तो वह सूखी रह जाएंगी और गुस्ल नही होगा।
గుస్ల్ కే తీన్ ఫరాఇజ్
- కుల్లీ కర్ నా
- నాక్ మే పానీ చఢానా
- తమామ్ జాహిర్ బదన్ పర్ పానీ బహానా
గుస్ల్ కా తరీఖా
బిగైర్ జుబాన్ హిలాయే దిల్ మె ఇస్ తరహ్ నియ్యత్ కీజియే కె, మై పాకీ హాసిల్ కర్-నే కేలియే గుస్ల్ కర్-తా హుఁ. పహ్-లే దోనో హాథ్ పహుంచో తక తీన్ తీన్ బార్ ధోయిఏ, ఫిర్ ఇస్తిన్-జే కీ జగాహ్ ధోయిఏ (నజాసత్ హో యా నా హో, ధోనా చాహియే) ఫిర్ జిస్మ్ పర్ అగర్ కహీఁ నజాసత్ హో తోఉస్ కో దూర్ కీజియే, ఫిర్ నమాజ్ కా వుజూ కీజియే మగర్ పావోఁ నా ధోయిఏ, హాఁ అగర్ చౌకీ వగైరా పర్ గుస్త్ కర్ రహే హై తో పావోఁ భీ ధో లీజిఏ, ఫిర్ బదన్ పర్ తేల్ కీ తరహ్ పానీ చుపడ్ లీజియే, ఖుసూసన్ సర్దీయోఁమే (ఇస్ దౌరాన్ సాబున్ భీ లగా సక్తే హై).
ఫిర్ తీన్ బార్ సీధే కంధే పర్ పానీ బహాయిఏ, ఫిప్ తీన్ బార్ ఉల్టే కంధే పర్, ఫిర్ సర్ పర్ ఔర్ తమామ్ బదన్ పర్ తీన్ బార్, ఫిర్ గుస్ల్ కీ జగహ్ సె అలగ్ హో జాయిఏ. అగర్ వుజూ కర్నేమే పావోఁ నా ధోయే థే తో అబ్ ధో లీజియే. నహానే మే ఖిబ్లా రుఖ్ నా హో, తమామ్ బదన్ పర్ హాథ్ ఫేర్ కర్ మల్ కర్ నహాయిఏ.
ఐసీ జగహ్ నహానా చాహియే, జహాఁ కిసీ కి నజర్ నా పడే, అగర్ యే ముమ్కిన్ నా హో తో మర్ద్ అప్నా సిత్ర్ (నాఫ్ సె లేకర్ దోనో ఘుటనో సమేత్) కిసీ మోటే కప్-డే సే ఛుపాలేఁ, మోటా కప్-డా నా హో తో హస్బె జరూరత్ దో యా తూన్ కప్-డే లపేట్ లేఁ, క్యూంకీ బారీక్ కప్-డా హోగా తో పానీ సే బదన్ పర్ చిపక్ జాయేగా ఓర్ مَعَاذَاللہ عَزَّوَجَلَّ ఘుటనోఁ యా రానోఁ వగైరా కీ రంగత్ జాహిర్ హోగీ. ఔరతోఁ కో తో ఔర్ భీ జియాదా ఎహ్తియాత్ కీ హాజత్ హై.
దౌరానె గుస్ల్ కిసీ ఖిస్మ్ కీ గుఫ్తగూ మత్ కీజియే, కోయీ దుఆ భీ నా పఢియే, నహానే కె బాద్ తౌలియా వగైరా సే బదన్ పోంచ్-నే మె హరజ్ నహీ. నహానే కె బాద్ ఫౌరన్ కప్-డే పహన్ లీజియే. అగర్ మక్రూహ్ వఖ్త్ న హో తో దో రకాఅత్ నఫ్ల్ అదా కర్-నా ముస్తహబ్ హై.
కుల్లీ కర్-నా
ముహ్ మే థోడాసా పానీ లేకర్ పచ్ కర్-కె డాల్ దేనే కామ్ కుల్లీ నహీ, బల్కి ముహ్ కే హర్ పుర్-జే, గోషె, హోంట్ లె హల్ఖ్ కి జడ్ తక్ హర్ జగహ్ పానీ బహ్ జాయే. ఇసీ తరహ్ దాడోఁకె పీఛే గాలోంకీ తహ్ మె, దాంతోంకీ ఖిడ్-కియోఁ ఔర్ జడోఁ జబాన్ కి హర్ కర్ వట్ పర్ బల్కి హల్ఖ్ కె కనారే తక్ పానీ బహే.
దాంతోఁ మె ఛాలియా కె దానే యా బోటీకె రేషే వగైరా హోఁ తో ఉన్ కో ఛుడానా జరూరీ హై. హాఁ అగర్ ఛుడానే మె జరర్ (యానీ నుక్సాన్) కా అందేషా హో తో ముఆఫ్ హై, గుస్ల్ సె ఖబ్ల్ దాంతోఁ మె రేషే వగైరా సహ్ సూస్ నా హుయే ఔర్ రహ్ గయె నమాజ్ భీ పఢ్ లీ బాద్ మే మాలూమ్ హోనే పర్ ఛుడా కర్ పానీ బహానా ఫర్జ్ హై, పహ్-లే జో నమాజ్ పఢీ థీ హోగయీ.
జో హిల్-తా దాంత్ మసాలే సె జమాయా గయా య తార్ సె బాంధా గయా ఔర్ తార్ యా మసాతే కె నీచే పానీ నా పహుంచ్ తా హో తో ముఆఫ్ హై. జిస్ తరగహ్ కీ ఏక్ కుల్లీ గుస్ల్ కె లియే ఫర్జ్ హై ఇసీ తరహ్ కీ తీన్ కుల్లియాఁ వుజూ కె లియే సున్నత్ హై.
నాక్ మే పానీ చఢానా
జల్దీ జల్దీ నాక్ కీ నోక్ పర్ పానీ లగాలేనే సె కామ్ నహీఁ చలేగా, బల్కీ జహా తక్ నర్మ్ జగహ్ హై యానీ సఖ్త్ హడ్డీ కె షురూ తక్ ధుల్ నా లాజిమి హై. ఔర్ యే యూఁ హో సకేగా కి పానీ కో సూంఘ్ కర్ ఊపర్ ఖీంచియే. యే ఖయాల్ రఖియే కె బాల్ బరాబర్ భీ జగహ్ ధుల్ నే సె నా రహ్ జాయే, వర్నా గుస్ల్ నహీ హోగా. నాక్ కె అందర్ అగర్ రీన్ఠ్ సూఖ్ గయీ హై తో ఉస్ కా ఛుడానా పర్జ్ హై, నాక్ కె బాలోంకా ధోనా భీ ఫర్జ్ హై.
తమామ్ జాహిర్ బదన్ పర్ పానీ బహానా
సర్ కె బాలోంసే లేకర్ పావోంకే తల్వోఁ తక్ జిస్మ్ కే హర్ పుర్జే ఔర్ హర్ హర్ రోంగటే పర్ పానీ బహ్ జానా జరూరీ హై, జిస్మ్ కీ బాజ్ జగహేఁ ఐసీ హై కి అగర్ ఎహ్తియాత్ నా కీ తో వో సూఖీ రహ్ జాయేంగీ ఔర్ గుస్ల్ నహీ హోగా.
Share this guide with someone learning to pray.